Portfolioleren: hoe ga je om met beoordeling en reflectie?

Deze blog over portfolioleren bestaat uit drie delen. In de eerste aflevering introduceerde ik het onderwerp. In deel twee ging ik dieper in op het doel en de inhoud van een portfolio en tot slot behandel ik nu de beoordeling van, en de reflectie op het portfolio.

Ten opzichte van een gestandaardiseerde toets heeft het beoordelen met een portfolio een aantal belangrijke voordelen. Allereerst is het werk dat wordt beoordeeld in een portfolio ontstaan op een natuurlijk moment en in een natuurlijke omgeving. Dit staat in contrast met het toetsen op één bepaald moment in een onnatuurlijke setting met een tijdslimiet. Daarbij is een toets slechts een momentopname en is een portfolio een voortdurende manier van beoordelen. Tot slot staan de leerling en zijn leerproces centraal bij de beoordeling en niet het curriculum.1

Nadat je het doel en de inhoud van het portfolio hebt vastgelegd, kun je nadenken over de beoordeling van het portfolio. Is het doel van jouw portfolio om de ontwikkeling van complexe vaardigheden bij een kind te beoordelen, dan is het belangrijk om goed over de beoordelingscriteria na te denken. Op deze manier kun je waarborgen dat je iedere leerling gelijk beoordeelt.1

Om het beoordelen eenvoudiger te maken, kun je werken met een beoordelingstabel. Hierin noteer je alle elementen die het portfolio in zich moet hebben en aan welke eisen ieder los element moet voldoen om een bepaalde score te krijgen. Hoe preciezer je bent in het beschrijven van de eisen en scores, hoe objectiever je beoordeling.

Als je portfolio’s wilt beoordelen, zijn reflecties erg belangrijk. Hiermee kunnen leerlingen het proces en product beoordelen, waardoor ze leren hun werk in perspectief te zien en in relatie met werk van klasgenoten. Het stelt hen in staat hun eigen groei te beoordelen. Daarnaast krijgen ze een beter zicht op wat goed of minder goed ging, waardoor ze de volgende keer misschien hun strategie aanpassen.3

Het is belangrijk om kinderen, met name in het begin, goed te begeleiden bij het reflecteren. Als leerkracht wil je natuurlijk een eerlijke reflectie en geen voorgekauwd verhaal waarin een leerling schrijft wat hij denkt dat jij wilt horen. Met onderstaande tips kun je als leerkracht zorgen dat een leerling een eerlijke en bruikbare reflectie schrijft.

  • Zorg voor een veilige omgeving waarin vertrouwen centraal staat. Sta open voor alle reflecties, ook als je het niet eens bent met wat erin staat.3
  • Laat een reflectie niet de beoordeling van het product beïnvloeden. Als je van plan was om een 8 te geven aan een werkstuk, geef dan geen 7 als je leest dat de leerling een dag van tevoren begonnen is.
  • Stel goede vragen over zowel het product als het proces om tot een effectieve reflectie te komen.Bijvoorbeeld begripsvragen of toepassingsvragen zoals ‘wat is het verschil tussen jouw zelfportret van dit jaar en vorig jaar?’, of ‘hoe zou je ervoor kunnen zorgen dat je de volgende keer niet in tijdnood komt?’.  
  • Wees duidelijk over de eisen die jij stelt aan het portfolio en de reflectie. Dit zou je kunnen doen door een checklist te maken met richtlijnen of een paar voorbeelden te laten zien.3

Wil je meer weten over het inzetten van een portfolio in jouw school? Neem dan contact op met een van onze experts.

1 Birgin, O., & A. Baki. (2007). The Use of Portfolio to Assess Students' Performance. Journal of Turkish Science Education, 4(2), 75.

2 Chen, N. S., Wei, C. W., Wu, K. T., & Uden, L. (2009). Effects of high level prompts and peer assessment on online learners’ reflection levels. Computers & Education, 52(2), 283-291.

Fernsten, L., & Fernsten, J. (2005). Portfolio assessment and reflection: Enhancing learning through effective practice. Reflective Practice, 6(2), 303-309.


Lisa Harmsen

Lisa Harmsen

Lisa Harmsen heeft tijdens haar afstudeerstage, voor de opleiding Onderwijskunde, geholpen bij de ontwikkeling van het DNA model van Heutink ICT. Na het behalen van haar Masterdiploma aan de universiteit Utrecht is zij in 2016 als onderwijsconsulent bij Heutink ICT komen werken. Tijdens haar opleiding heeft zij veel kennis opgedaan over leren in organisaties, statistiek en het ontwikkelen van instructiemateriaal. Als onderwijsconsulent verzorgt zij onder andere trainingen rondom Office 365 en MOO2.0. Daarnaast waarborgt zij de kwaliteit van verschillende meetinstrumenten en zorgt zij bij de ontwikkeling van nieuwe producten voor een wetenschappelijke onderbouwing. Bij het DNA model is zij nog steeds betrokken, zij ondersteunt haar collega’s bij het geven van een onderbouwd advies aan scholen en besturen.

Blijf op de hoogte!

Wil jij op de hoogte blijven van vacatures, traineeships en loopbaanontwikkeling?
Meld je dan aan voor de nieuwsbrief.

aanmelden