Portfolioleren: wat is het en wat kun je ermee?

Deze blog over portfolioleren bestaat uit drie delen. In deze eerste aflevering introduceer ik het onderwerp. In deel twee ga ik dieper in op het doel en de inhoud van een portfolio en tot slot behandel ik de beoordeling van, en de reflectie op het portfolio.

De afgelopen jaren is er steeds meer aandacht ontstaan voor de zogenaamde 21e-eeuwse vaardigheden. Vaardigheden die onze kinderen moeten bezitten om zich staande te kunnen houden in de 21e eeuw, zoals samenwerken, creativiteit en kritisch denken. Het gaat hier om vaardigheden van een andere orde dan rekenen of lezen. Terwijl je wel een half uur kunt oefenen met lezen, wordt het al lastiger om een half uur kritisch te denken.

Oké, die vergelijking is een beetje flauw, want het is uiteraard niet de bedoeling om de 21e-eeuwse vaardigheden als losstaande vaardigheden te behandelen. We willen ze juist integreren in het bestaande curriculum. Toch is het bovenstaande belangrijk voor het punt dat ik wil maken. Betekent het feit dat deze vaardigheden niet losstaand geoefend kunnen worden dat ze het ook niet waard zijn om beoordeeld te worden?

Natuurlijk zijn ze dat wel! Maar hoe doe je dat? Een leerling een wit papier en een pen geven met de opdracht ‘laat maar zien hoe creatief je bent’, levert slechts een momentopname op. Beter zou het zijn om (ook) de individuele ontwikkeling van een kind te beoordelen met betrekking tot een bepaalde vaardigheid. Naast de mooie pentekening die de leerling heeft gemaakt (eindproduct) schrijft hij ook een verslag over de totstandkoming (proces). Daarnaast pakken we er een tekening van vorig jaar bij en mag de leerling vertellen over de verschillen die hij tussen zijn twee kunstwerken ziet (reflectie).

In dit korte voorbeeld is de leerling creatief bezig, werkt hij aan zijn schrijfvaardigheid en reflecteert hij op zijn eigen werk. Soms kan er op school behoefte zijn om vaardigheden op een andere of uitgebreidere manier te beoordelen. Misschien moeten we in de 21e eeuw sowieso nadenken over andere beoordelingsvormen.1 Om beoordeling op een andere manier vorm te geven, kunnen we bijvoorbeeld gebruik maken van een portfolio.

Over het algemeen wordt een portfolio beschreven als een verzameling van het werk van een leerling die inzet, vooruitgang en prestatie laat zien.2 Met een portfolio wordt zowel het proces vastgelegd als het product getoond. Hierdoor is er geen sprake meer van een momentopname maar van een voortdurende, dynamische bewijsvoering van de ontwikkeling van een kind. Door de leerling regie te geven over zijn eigen portfolio, wordt hij eigenaar van zijn eigen leerproces. Het portfolio kan een handig instrument zijn om te gebruiken bij reflectie, feedback of oudergesprekken. Daarnaast is aangetoond dat het gebruik van een portfolio de ontwikkeling van schrijfvaardigheid kan ondersteunen.3

Uiteraard kan een portfolio ook worden gebruikt zonder dat er sprake is van een beoordeling. In dat geval heeft het portfolio een ander doel en dient het als een soort etalage van werk waar de leerling trots op is. Over het doel en de verschillende typen portfolio vertel ik in de volgende blog meer.

1 Dochy, F. (2001). A new assessment era: different needs, new challenges. Learning and Instruction, 10, 11-20.

Birgin, O., & A. Baki. (2007). The Use of Portfolio to Assess Students' Performance. Journal of Turkish Science Education, 4(2), 75.

Nicolaidou, I. (2013). E-portfolios supporting primary students' writing performance and peer feedback. Computers & Education, 68, 404-415.


Lisa Harmsen

Lisa Harmsen

Lisa Harmsen heeft tijdens haar afstudeerstage, voor de opleiding Onderwijskunde, geholpen bij de ontwikkeling van het DNA model van Heutink ICT. Na het behalen van haar Masterdiploma aan de universiteit Utrecht is zij in 2016 als onderwijsconsulent bij Heutink ICT komen werken. Tijdens haar opleiding heeft zij veel kennis opgedaan over leren in organisaties, statistiek en het ontwikkelen van instructiemateriaal. Als onderwijsconsulent verzorgt zij onder andere trainingen rondom Office 365 en MOO2.0. Daarnaast waarborgt zij de kwaliteit van verschillende meetinstrumenten en zorgt zij bij de ontwikkeling van nieuwe producten voor een wetenschappelijke onderbouwing. Bij het DNA model is zij nog steeds betrokken, zij ondersteunt haar collega’s bij het geven van een onderbouwd advies aan scholen en besturen.

Blijf op de hoogte!

Wil jij op de hoogte blijven van vacatures, traineeships en loopbaanontwikkeling?
Meld je dan aan voor de nieuwsbrief.

aanmelden