De grote belofte

Er zijn in de loop der jaren heel wat beloften gedaan over de mogelijke meerwaarde van technologie voor het onderwijs. Het zinnetje ‘This new technology will revolutionize education’ dook veelvuldig op (een gegeven waarover de bekende YouTube-vlogger Derek Muller van Veritasium een boeiend filmpje maakte dat al ruim 1 miljoen keer werd bekeken). Het begon allemaal al aan het begin van de 20e eeuw, toen uitvinder Thomas Edison ‘zijn’ bioscoopfilm een verpletterende educatieve toekomst toedichtte. Hetzelfde gebeurde later met radio, schooltelevisie, pc’s, digiborden, tablets en straks wellicht zelfs robots. Maar het gekke is dat het onderwijs ondanks al die nieuwe technologie nooit wezenlijk veranderde

Reflectie en feedback

Kijken we nu specifiek naar de rol van ICT in het hedendaagse onderwijs, dan kunnen we vaststellen dat ook daar geen sprake is van een alles veranderende revolutie. Er is nog steeds geen app voor de smartphone die ervoor zorgt dat kinderen niet meer naar school hoeven, en die app zal er ook nooit komen. Dat komt doordat ICT als leermiddel nooit op zichzelf kan staan. Leren is een sociaal proces en een school is een gemeenschap waarbinnen ICT een waardevol instrument kan zijn om leerstof op maat aan te bieden. Daarbij zal de leerkracht altijd een onmisbare rol blijven spelen, door te zorgen voor reflectie en feedback. Een leerling in zijn eentje naar een YouTube-filmpje laten kijken, levert niet veel op. Zelfs wanneer je de allerbeste leerkracht zou filmen tijdens zijn allerbeste les en dat filmpje vervolgens zou afdraaien voor kinderen, zou dat weinig educatief rendement hebben. Waarom? Omdat er geen interactie is. Om de grote Amerikaanse pedagoog John Dewey te parafraseren: we leren niet van de ervaring, maar vooral van de reflectie op de ervaring.

Vrijheid, samenwerking en competentie

Volgens professor Rob Martens van de Open Universiteit kan ICT het onderwijs wel degelijk beter maken. Hij betoogt dat ICT grote voordelen biedt op drie essentiële niveaus:

  • Vrijheid. Dankzij ICT kunnen nieuwsgierige kinderen ook buiten school leren.
  • Samenwerking. ICT maakt coöperatief leren veel eenvoudiger.
  • Competentie. Leerkrachten kunnen ICT gebruiken om leerlingen zich competent te laten voelen, door heel gericht leerstof aan te bieden die past bij de leerling in kwestie.

Het blijvende belang van de leerkracht

De theorie van Martens onderstreept opnieuw het grote en blijvende belang van de leerkracht. Dat wordt nog eens benadrukt door directeur Luc Stevens van het NIVOZ (onafhankelijk Nederlands onderzoeks- en ontwikkelingsinstituut ten dienste van goed onderwijs). Hij stelt dat de persoonlijke relatie tussen leerkracht en leerling een voorwaarde is voor goed onderwijs. Verder benoemt onderwijsvernieuwer Gert Biesta socialisatie als een essentieel domein binnen het onderwijs (naast de domeinen kwalificatie en persoonsvorming). Het mag duidelijk zijn dat socialisatie alleen mogelijk is wanneer mensen contact met elkaar hebben en er sprake is van uitwisseling.

ICT is mensenwerk

En hoe denken we bij Heutink ICT over dit thema? Allereerst zijn we ervan overtuigd dat kinderen op school ICT- en mediawijsheid moeten meekrijgen, al is het alleen al omdat vandaag de dag 80% van de beroepen vraagt om ICT-vaardigheid. We zien ook heel duidelijk een meerwaarde in ICT als leermiddel. Wanneer je tablets en andere devices op een weloverwogen manier toepast, kunnen ze veel bijdragen aan de kwaliteit van het onderwijs (meer hierover leest u in onze volgende blog). Wij kunnen daarbij helpen. Als je les geeft volgens het directe instructiemodel, kun je zaken heel goed inzichtelijk maken met behulp van een digibord. Zulke hardware kunnen wij leveren. En als je werkt met een hoogwaardige digitale leeromgeving − zoals ons eigen platform Mijn Omgeving Online, kortweg MOO − kun je grote stappen maken in vrijheid, samenwerking en competentie. Maar we vinden het veel te ver gaan om bijvoorbeeld zomaar alle traditionele leerkrachten te vervangen door coaches. Daarmee doe je de leerlingen tekort, zeker als het gaat om jongere kinderen. De grote belofte die het onderwijs moet doen, is dat kinderen zoveel mogelijk klaar zijn voor de wereld waarin ze als volwassenen zullen leven. ICT hoort daar beslist bij. Maar nooit zonder de productieve interactie die alleen een ‘echte’ leerkracht kan leveren.

In deze blogserie presenteren we steeds een actueel thema rond onderwijs en ICT. We zullen proberen de meest besproken thema’s en vraagstukken te duiden en er heldere conclusies aan te verbinden. Daarbij zullen we ook aandacht besteden aan uitgesproken trends (soms misschien hypes) en de keuzes die wij daarin zelf maken en hebben gemaakt. Met deze reeks hopen we ertoe bij te dragen dat scholen kunnen focussen op wat voor hen de beste manier is om invulling te geven aan ICT-ambities. Want scholen zijn uiteindelijk net mensen: ze zijn allemaal anders.

Wilt u op de hoogte blijven van wanneer de volgende blogs worden gepubliceerd? Klik dan hier om u in te schrijven. U krijgt dan automatisch een e-mail wanneer er een nieuwe blog online staat.


Wouter Würdemann

Wouter Würdemann

Wouter Würdemann is Teamleider Training & Advies. Voordat Wouter bij Heutink ICT aan het werk ging had hij ruime ervaring als leerkracht en ICT-coördinator opgedaan in het basisonderwijs. Binnen Heutink ICT heeft Wouter verschillende succesvolle trainingen en begeleidingstrajecten vormgegeven Hij adviseert besturen op het gebied van onderwijs en ICT. Zijn aanpak is praktisch, met de voeten in de klei. In zijn visie gaat goed onderwijs over kinderen en interactie en is ICT niet meer dan een hulpmiddel.

Blijf op de hoogte!

Wil jij op de hoogte blijven van vacatures, traineeships en loopbaanontwikkeling?
Meld je dan aan voor de nieuwsbrief.

aanmelden